Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2012

Ο ευρωπαϊκός δρόμος της λιτότητας


“Τα μέτρα λιτότητας πολιορκούν την Ευρώπη, αλλά οι διαμορφωτές της πολιτικής δεν δείχνουν καμία υποχώρηση στην επιμονή τους ότι το “σφίξιμο του ζωναριού” είναι το κλειδί για την επίλυση της κρίσης χρέους”, αναφέρει σε άρθρο της η Wall Street Journal, προσθέτοντας ότι πολλές κυβερνήσεις δεν ακολουθούν αυτό που οι πολυεθνικές περιγράφουν ως το πιο αποτελεσματικό στην πρακτική περικοπών του προϋπολογισμού: τη μείωση των δαπανών πριν την αύξηση των φόρων.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η δημοσιονομική προσαρμογή που βασίζεται στις δαπάνες τείνει να είναι περισσότερο επιτυχής, αναφέρει σε πρόσφατη έκθεσή του ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη.

Η μέχρι σήμερα συμβατική προσέγγιση ότι οι μειώσεις δαπανών θα πρέπει να είναι τουλάχιστον τα 2/3 οποιασδήποτε δημοσιονομικής αναπροσαρμογής βασίζεται στο επιχείρημα ότι οι υψηλότεροι φόροι μπορούν να “πνίξουν” τις επιχειρήσεις. Αυξάνοντας τους φόρους κατανάλωσης, όπως ο ΦΠΑ, μπορεί να ενισχυθεί επίσης ο πληθωρισμός, κάτι που καθιστά τις κεντρικές τράπεζες λιγότερο πρόθυμες για τη μείωση των επιτοκίων.
Αλλά σε ένα μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η αύξηση των φόρων είναι ευκολότερη πολιτικά από τις απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων ή τις μειώσεις μισθών.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης χρέους και αποτελεί απότοκο ενός τέτοιου φαινομένου. Η κυβέρνηση είναι στο κέντρο μιας προσπάθειας για μείωση του προϋπολογισμού κατά σχεδόν 20% του ΑΕΠ. Μέχρι σήμερα, σχεδόν το 55% των 37 δισ. ευρώ που είναι τα μέτρα που έχει λάβει προέρχεται από αυξήσεις φόρων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αυξήσεων σε έμμεσους φόρους, όπως το ΦΠΑ, καθώς επίσης και από φόρους εισοδήματος και ακίνητης περιουσίας.

“Κατ' αρχήν, οι μειώσεις δαπανών έχουν μικρότερη επίπτωση στην οικονομία ενώ οι αυξήσεις στους φόρους δημιουργούν μεγαλύτερες στρεβλώσεις σε αυτήν. Και οπωσδήποτε στην περίπτωση ενός σπάταλου δημόσιου τομέα είναι καλύτερο να επικεντρωθείς στην πλευρά των δαπανών”, αναφέρει ο Νίκος Μαγγίνας, ανώτατος οικονομολόγος στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος. “Αλλά στην Ελλάδα, το μεγάλο θέμα είναι η φοροδιαφυγή, οπότε δεν ήταν εντελώς λάθος να κάνουν αναπροσαρμογές στην πλευρά των φόρων”, πρόσθεσε.

Οι ίδιες ερμηνείες ακούγονται στην Ιταλία, η οποία βρίσκεται στη διαδικασία μείωσης του ελλείμματος του προϋπολογισμού κατά περισσότερο από 81 δισ. ευρώ, ή σχεδόν 5% του ΑΕΠ, προκειμένου να επιτύχει ισοσκελισμό τον επόμενο χρόνο. Σχεδόν όλο αυτό προβλέπετια να γίνει μέσω υψηλότερων φόρων.
Ο Ενρίκο Ζανέτι, δικηγόρος ειδικός σε φορολογικά θέματα με έδρα τη Βενετία και ενεργός πολιτικός της αριστερής πτέρυγας, αναφέρει στη WSJ ότι τα ¾ στην “τρύπα” του προϋπολογισμού θα καλυφθούν από υψηλότερους φόρους.
Η υπόθεση της Ιταλιάς περιπλέκεται από μία αχαλίνωτη φοροδιαφυγή, η οποία υπολογίζεται επισήμως στο 17% του ΑΕΠ (στις ΗΠΑ το ποσοστό αυτό για παράδειγμα είναι μικρότερο του 3%).
Όπως επισημαίνει, πάντως, ο Μπρούνο Τσιαρίνι, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Νάπολι, τα μέτρα που προσαντολίζονται περισσότερο σε μειώσεις δαπανών από ό,τι σε υψηλότερους φόρους θα ήταν ακόμη πιο υφεσιακά.

Στη Γαλλία, τα μέτρα λιτότητας βασίστηκαν κυρίως στις αυξήσεις φόροων- τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, πριν εφαρμοστεί η επέκταση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης. Το Βέλγιο, το οποίο καθυστέρησε τις περικοπές δαπανών καθώς δεν είχε κυβέρνηση για 18 μήνες, τις έχει επίσης υποτιμήσει, σύμφωνα με οικονομολόγους.
“Τώρα έχουμε λιτότητα, που είναι πολύ περισσότερο προσανατολισμένη στην αύξηση των φόρων και όχι αρκετά στη μείωση των δαπανών, που αποτελεί πρόβλημα”, αναφέρει ο Paul De Grauwe, καθηγητής οικονομικών στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Leuven στο Βέλγιο και πρώην γερουσιαστής. “Ελπίζω (θα γίνει) στο επόμενο στάδιο, διότι είμαι σίγουρος ότι θα υπάρξει ένα νέο πρόγραμμα, που αποκαθίσταται η ισορροπία δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στις περικοπές δαπανών”.

Στην Ισπανία, επίσης η έμφαση έχει δοθεί στην αύξηση των φόρων. Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων της το Δεκέμβριο, η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι παρουσίασε ένα πακέτο λιτότητας 15 δισ. ευρώ, με σχεδόν ισομερή κατανομή μειώσεων δαπανών και αυξήσεων φόρων.
Εν αντιθέσει με ένα παρόμοιου μεγέθους πακέτο του σοσιαλιστή προκατόχου του Χοσέ Λουις Ροντρίγκες Θαπατέρο το 2010, το οποίο αύξανε το ΦΠΑ, η προσπάθεια του Ραχόι επικεντρώνεται στην αύξηση των φόρων εισοδήματος. Η κυβέρνηση το δικαιολογεί στη βάση της κοινωνικής ισότητας, καθώς αυξάνοντας το ΦΠΑ χτυπάς τους φτωχότερους περισσότερο από ότι μία αύξηση στους φόρους εισοδήματος.

Στην Πορτογαλία, το 70% των αναπροσαρμογών του προϋπολογισμού του 2012 θα προέλθει από μειώσεις δαπανών και το 30% από αυξήσεις εσόδων. Η κυβέρνηση μειώνει το λογαριασμό για μισθούς του δημοσίου τομέα, κυρίως μέσω παγώματος και μείωσης του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων μέσω παγώματος των προσλήψεων και πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, καθώς επίσης και κατάργησης του δώρου των Χριστουγέννων. Επίσης, μειώνει τις δαπάνες σε τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση.

Η Ιρλανδία εφαρμόζει ένα από τα πιο αυστηρά προγράμματα λιτότητας, το οποίο, σύμφωνα με τον Brian Devine, επικεφαλής οικονομολόγο της NBC Stockbrokers, θα αντιστοιχεί στο 20% του ΑΕΠ. Έχει ακολουθήσει το “ορθόδοξο” μοντέλο: τα 2/3 από περικοπές στον προϋπολογισμό και το 1/3 από υψηλότερους φόρους. Η οικονομία επέστρεψε στην ανάπτυξη το περασμένο έτος και προβλέπεται αν παρουσιάσει μέτρια ανάπτυξη φέτος, η οποία ωστόσο αποδίδεται συνήθως στις ισχυρές εξαγωγικές επιδόσεις.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου